BİTES Müdafiə Aerokosmik Texnologiyaları 25-28 iyul tarixlərində İstanbulda keçirilən 16-cı Beynəlxalq Müdafiə Sənayesi Sərgisində (IDEF 2023) yerli və xarici ziyarətçilərlə innovativ texnologiyalara əsaslanan bir sıra imkanları bölüşür.
Şirkət yarmarkada son vaxtlar diqqət çəkən ATOK sistemi ilə bağlı son yenilikləri də açıqlayacaq. Türkiyə Baş Qərargahın tələbi və Müdafiə Sənayesi Komitəsi tərəfindən həyata keçirilən ATOK Layihəsi ilə bir çox qabaqcıl texnologiya “tək əsgər/tək hərbçi” səviyyəsində istifadəyə hazır vəziyyətə gətirilib.
2021-ci ilin dekabr ayında ixtisas sınaqlarının başa çatması ilə ATOK sisteminin genişləndirilməsinə başlanıldı.
2022-ci ilin noyabrında BITES və BMC arasında imzalanan müqavilə ilə ATOK sisteminin kütləvi istehsalı mərhələsi rəsmiləşdi. BMC-nin Mühafizə Baş Müdirliyi Minadan Mühafizə olunan Vasitə (MKKA)-2 Layihəsi çərçivəsində imzalanan müqavilə ilə 5 Komanda-İdarəetmə Vasitəsi layihələndirilib. Hər avtomobildə 20 nəfəri dəstəkləyən konfiqurasiya ilə avtomobillər ATOK sistemi ilə təchiz ediləcək. Bu avtomobillər vasitəsilə Təhlükəsizlik Baş İdarəsi Xüsusi Hərəkat Rəhbərliyi personalının taktiki sahədə əməliyyatları ATOK sistemi ilə həyata keçiriləcək.
2023-cü ilin may ayında Müdafiə Sənayesi Komitəsi ilə imzalanan müqavilə çərçivəsində Jandarma Komando Xüsusi Asayiş Komandanlığı və Xüsusi Qüvvələr Komandanlığının istifadəsi üçün daha 2 ATOK sistemi təmin ediləcək. Bu layihədə ATOK sistemi yedəklə çatdırılacaq. Tək oxlu qoşqu və üzərinə yerləşdiriləcək "shelter"dən ibarət sistemin daxilində və üzərində zəruri kommunikasiya infrastrukturu və ATOK avadanlığı yerləşdiriləcək. Bu yolla istənilən vasitəyə inteqrasiya ediləcək yedək sistemi ilə ATOK istənilən nöqtəyə daşınacaq və taktiki sahədə əməliyyat dəstəyi təmin ediləcək.
Texnologiya ilə təchiz olunmuş heyət
Xüsusi təlim keçmiş işçi qruplarının həyata keçirdikləri əməliyyatlarda sahəyə tam nəzarət etmələri üçün missiya öncəsi ətraflı planlar hazırlanır. Əməliyyat zamanı bölmənin tapşırığı zərər görmədən yerinə yetirə bilməsi üçün şəxsi heyətin mövqeyi və xidmət qabiliyyəti həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Bu məqsədlə BITES tərəfindən milli vasitələrlə hazırlanmış ATOK sistemi mobil platformalarda işləmək üçün istifadə edilə bilər. O, coğrafi məlumat sistemi funksiyalarını və təhlükəsizlik qüvvələrinin istifadəsinə xəritə və taktiki təsvir imkanlarını təklif edir. Bundan əlavə, xüsusi olaraq hazırlanmış mesajlaşma proqramı ilə hər cür məlumatın (fotoşəkil, video, audio, mətn mesajı, sənəd və s.) birlikdə paylaşılması mümkündür.
ATOK sistemi səhrada personalın hərəkətini məhdudlaşdırmayan portativ və hazır məhsullardan ibarətdir. Sistem xüsusi təyinatlı dəstələrin situasiya məlumatlılığını artırmağa və dost atəşinin qarşısını almağa imkan verən qabaqcıl texnologiya ilə təchiz edilib. Əməliyyatı yerinə yetirən komandaya uyğun olaraq fərdiləşdirilmiş konfiqurasiyalar da var.
ATOK sistemində personalın daşıyacağı mobil cihaz və bu cihaza uyğun sensorlar var. Əməliyyat funksiyaları sistemin bir hissəsi olan "mobil cihaz tətbiqi" üçün xüsusi olaraq hazırlanmış xəritə infrastrukturu ilə birləşdirilir. NATO və “milli simvol” standartlarına uyğun olaraq xəritə infrastrukturunda taktiki xəritələr yaradıla bilər. Digər tərəfdən, müxtəlif vəzifələrdə çalışan personala lazım olacaq bəzi əlavə funksiyalar və sensorlar da ATOK sisteminə əlavə edilir.
Əməliyyat sahəsində bir çox imkanlar təqdim edir
Sahədə daha yaxşı istifadəçi təcrübəsini təmin etmək və situasiya məlumatlılığı və kəşfiyyat məlumatlarına daha sürətli daxil olmaq üçün "Android" platformalarında işləyən ATOK sisteminin istifadəçi interfeysləri mövcud texnologiyalara uyğun olaraq yenilənib.
ATOK daxilində, dost qüvvələrin izlənilməsi, komanda personalının sağlamlığının və yerinin canlı monitorinqi, qapalı dövrəli baza stansiyası (LTE) ilə komanda arasında və daxilində təhlükəsiz əlaqə, komandadaxili mesajlaşma, komandadaxili video zənglər, əməliyyat məlumatlarının şifrəli ötürülməsi və qeydi, hətta GNSS-ə girişin mümkün olmadığı və ya etibarsız olduğu hallarda belə, personalın mövqeyini hesablamaq və paylaşmaq mümkündür.
Bundan əlavə, döyüş sahəsinə dair məlumatlar Uzaqdan İdarəetmə Mərkəzinə və Mobil Komanda İdarəetmə Rabitə Vasitəsinə, paraşütçülərə, insansız hava/quru platformalarının idarə edilməsinə və video ekranına, genişləndirilmiş reallıq eynəklərinin dəstəyi ilə dost qüvvələrin izlənməsi həyata keçirilə bilər.
PUA və İQP-lərdən sonra "robot it" də öz yerini aldı
ATOK sistemi ilə PUA və İQP-lərdən məlumat və video görüntülər əməliyyat qrupu daxilində paylaşıla bilər. Bu qabiliyyətlə ATOK özünün xüsusi əməliyyatlar sahəsində və müəyyən etdiyi xüsusi rabitə şəbəkəsində vəziyyətlə bağlı məlumatlılığı və vahid izləməni maksimum dərəcədə artırır. Sahədə xüsusi bölmələrin istifadəsinə geyilə bilən texnologiyalarla simsiz və təhlükəsiz rabitə təklif edən ATOK sistemi eyni üsulla əməliyyatlar sahəsində PUA-lardan alınan məlumatların anında paylaşılmasını da təmin edir.
Bundan əlavə, yerüstü radarlardan alınan məlumatlar ATOK sistemi ilə inteqrasiya olunaraq ATOK xəritəsində göstərilə bilər. Beləliklə, əks təhlükələr ATOK sistemində vizuallaşdırıla və komanda daxilində təhlükə kimi paylaşıla bilər.
ATOK sistemi ilə inteqrasiya olunmuş sonuncu insansız platforma "robot it" olub.
Bu inteqrasiya ilə personalın girişinin çətin və ya riskli olduğu sahədə bu ərazilərə “robot it”lə çatılacaq, video görüntülər əldə olunacaq və müxtəlif fəaliyyətlər həyata keçiriləcək.
Firuz Bağırov
Ordu.az
